VĂN HỌC NGHỆ THUẬT Liên Mạng

vhnt, số 320

12 August 1997

Chân Dung

Ta ngồi đây
Vẽ chân dung những người bạn
Dốc ngược trí nhớ
Trừu tượng, lập thể, dã thú.
Lem luốc chân mày không đường viền.
Môi khô mốc nứt rạn mảng màu buồn.
Chìm giọt lệ,
sót lại.

Bó hoa lạnh lẽo cuối góc phòng
Nhắc nhở ta  sự vắng mặt 
của người đã ngàn dặm xa.
Chỉ để lại đây những chân dung, 
có mặt,trong một kiếp khác.
Chân dung nhìn nhau ưu tư ngày mới lớn
Những đôi mắt không lối thoát.
Mắt cạn đớn đau.

Rồi từ đó người mãi vắng xa.
Ta còn ngồi đây, hoài.
Một chỗ ngồi in bóng.
Những chân dung đã trót thụ thai.
Rạn nẻ mặt đất hung hãn.
Cùng tiếng sét ngày giông tháng bảy.
Tiếng khóc đầu đời ngoài không gian nổi loạn
Ðọng lại giọt nước thủy tinh
Trong suốt tình yêu đầu.

Ôi những chân dung bị đời hiếp đáp 
Vẫn sống trong ta một buổi chiều
Le lói
Trừu tượng, lập thể, dã thú.
Có hề chi?

Chinh

8/6/97

Bao Giờ?

Ừ, im nhé, nguời đừng nói chi hết
Cứ thở dài khi lỡ nhắc chuyện xưa
Ðừng giải thích, khỏi kể lể làm gì
Nghìn xin lỗi giờ chẳng ai cần nữa

Ừ, nín nhé, nguời chẳng còn quyền khóc
Ráng cuời đi cho lạt nét son mờ
Cho tức tuởi dồn vào trong tiếng nấc
Cho nuớc mắt từng giọt thấy bơ vơ

Thôi nguời ạ, xin buông nhau rất nhẹ
Vòng tay kia thật mỏi lắm một thời
Níu với kéo, rã rời từng cuộc chơi
Mà bao lần đuợc vinh danh thắng trận?

Quên đi nhé, chẳng còn chi đáng giận
Nhận chìm đi những nỗi hận không tên
Tự ái kia nguời dập nát bao lần
Sao lại vớt cho tin yêu ngoi ngóp?

Người vẫn đó soi mình bên cuộc sống
Mắt nhắm nghiền, dọ dẫm từng buớc chân
Nguời vẫn thế, sẽ không bao giờ biết
Tình xơ xác, lặng lẽ núp sau lưng

Cỏ Tím

Lầm

Tôi ngây thơ nên tưởng người vô tội
Tôi khờ khạo nhưng cứ ngỡ mình khôn
Nên mỗi lúc người giả bộ giận hờn
Tôi nào biết...  vẫn ngây thơ xin lỗi

Tôi ngây thơ nên dù người nói dối
Vẫn cả tin không một chút nghi ngờ
Ðể chiều nay trong một phút tình cờ
Tôi mới biết lòng người...  ôi đáng sợ!

Tôi ngây thơ hay là tôi mắc nợ
Một con người chẳng đáng để bận tâm
Một con người mà tôi lỡ quen nhầm
Ðể bây giờ chẳng còn chi để nói

Tôi ngây thơ tự làm tim đau nhói
Mỗi khi người nhắc lại nỗi đau riêng
Tôi ngây thơ và tôi vẫn hồn nhiên
Nên nào biết...  người - diễn viên rất giỏi

Cát Nhu

Nó & Trinh

thời con gái em thường mơ ước gì,
ở tuổi còn trinh

cho tôi vỡ óc,
nó gục đầu.
trinh ngủ.

nhiều đêm tôi chết lịm,
một mình
để trinh còn trần truồng trong tiềm thức
trinh biết không?

nếu có một lần trinh khoả thân bên song cửa
tôi chắc sẽ đột xuất thông minh
nó chắc sẽ vô thường!

tạo hoá nào miễn cưỡng sinh ra tôi loài dã thú
cho nó cùng tôi khóc suốt đời dưới chân giường
trinh ngụ

trinh ngủ đi...

Nguyễn Bình Thường

Khúc  Buồn

Một  Ðức Phật cao vời
Một  ngời ngời Thiên Chúa
Ðể chia cách ngậm nguì
Suốt  cuộc  đời  hai đứa

Vì niềm tin tuyệt  đối
Vào cứu rỗi nhân gian
Nên từ xưa nhân loại
Bao nguời tình cô đơn

Em không sao qua đuợc
Anh cứ mãi ngập ngừng
Ðể chúng mình từ đó
Ðôi phuơng, một khúc buồn

Lillian Nguyen

Tình Cũ Hai Mươi Năm     

Ta thấy em thuở ngày xưa rất cũ
Nắng quên về chưa đủ những chiều mưa
Ta thấy nhau hờ hững đến dư thừa
Giờ nuối tiếc nửa địa cầu xa lắc

Ta gặp em từng hạt buồn hiu hắt
Nghe thẹn thùng lấp ló dưới hàng me
Bao dấu chân bỏ lại những đêm Hè
Trời đại học sau lưng là chinh chiến

Em là em chút má hồng chưng diện
Cho một thời vương vấn một chút hương
Ta với em mơ ước thật bình thường
Cùng lớn dậy bình yên như cây lá

Em đến ta những âm thầm hoang dạ
Giới nghiêm nào thổn thức cuộc buồn vui
Cho những đêm trở giấc chốn ngậm ngùi
Pháo về thành em nằm im than thở

Em hỏi ta ai làm chi vụn vỡ
Ta hỏi đời tham vọng chở về đâu
Ai hỏi ai lang sói gậm đêm nhầu
Gậm tất cả hơi bình yên trước mặt

Ðây giữa trưa đèn xưa em đã tắt
Cho thêm màu u ám gọi cố tri
Những tình duyên rữa nát mộng xuân thì
Trong nước mắt bắt đầu bằng chữ cố

Em và ta hai phương trời thua lỗ
Lần sau cùng mình gặp hai mươi năm
Tên của em tơi tả cọng râu cằm
Lòng ta vẫn yêu em dù em chết

Sài gòn ơi!  nắng mưa em thấm mệt
Em có còn giữ vết cuộc tình ta
Em có còn chôn giấu những thật thà
Khi gặp lại ôm ta vào cát bụi

Hàn Trân

Ðiểm sách:

He looked as if his first shave lay still ahead of him, and Inman hoped not to have to shoot a boy.

- Come on out of there.  Inman said...  I'm not asking again.  Put down what arms yoúve got and you can ride on home.

- Naw sir, the boy said.  Here's fine.

- Not with me, Inman said.  Not fine at all.  I'll just shoot your horse.  That'll flush you out.

- Shoot her then, the boy said.  She ain't mine.

- Damm it.  Inman said.  I'm looking for a way not to kill you.

from Cold Mountain by Charles Frazier

Đoạn đối thoại trên được trích trong quyển "Cold Mountain" của Charles Frazier, một tác giả vô danh từ trước tới giờ.  Vậy mà chỉ trong vòng chưa đầy một tháng, "Cold Mountain" đã nhảy lên hàng thứ 9 trong danh sách những sách bán chạy nhất của The New York Times.  Hiện giờ đã có 150,000 cuốn được in ra.  Vintage đã mua quyền xuất bản sách dưới dạng paper-back với giá 300,000.  Và quan trọng hơn, UA/MGM mới đây đã mua quyền làm phim cuôn tiểu thuyết này với giá 1.25 triệu.  Bộ phim sẽ do Anthony Minghella (đạo diễn phim "The English Patient") làm đạo diễn.  Frazier không biết công trình của Minghella, nhưng Michael Ondaatje, tác giả tiểu thuyết "English Patient" đã gọi Minghella giới thiệu.

Vậy Charles Frazier là ai, cốt truyện ra sao mà hấp dẫn độc giả như vậy?

Ðiều đầu tiên bạn được nghe về Charles Frazier là ông rất nhát.  Khi bạn cho biết bạn khâm phục truyện của ông thì ông chỉ thầm thì:  "Cám ơn" rất nhỏ khiến bạn khó có thể nghe được.  Frazier hiện đang làm chủ một trang trại nuôi ngựa con rộng 11 hecta ở ngoại ô Raleigh, N.C.  Frazier lớn lên trong tỉnh nhỏ  dưới chân núi Cold Mountain, con trai của một vị hiệu trưởng trung học.  Ông học văn chương và đang dạy vài khoá văn chương bán thời gian tại đại học khi ông được đọc gia phả do cha ông viết trong đó có một đoạn nói về ông chú, W.P.  Inman, người có hành trình vô định mạo hiểm trong kỳ nội chiến đã trở thành cốt truyện cho tiểu thuyết của ông.

"Cold Mountain" nói về một chiến binh phía Nam quân bị thương tên Inman.  Ðầu tiên, Inman đã đào ngũ từ một nhà thương ở Raleigh, du hành xuyên qua North Carolina để về nhà tại miền Cold Mountain.  Inman đã lẻn qua các tay vệ binh Home Guard độc ác chuyên truy lùng các đào binh, và mơ tưởng đến Ada, người mà ông dự tính sẽ làm đám cưới nếu cô chịu chấp nhận một người bị thương tổn vì chiến tranh như ông.

Ðể hoàn thành quyển tiểu thuyết này, Frazier đã lục các thư khố và thư viện tìm đọc báo chí và thư từ hồi thế kỷ thứ 19.  (Ðối với ông, khảo cứu là tôn giáo).  Ông đã ở nhà chăm sóc con gái trong khi Katherine, vợ ông, đi làm kiếm tiền như một giáo sư về kế toán.  Frazier đã nghỉ dạy học đầu thập niên 90.  Ông tập trung vào việc nuôi ngựa con và viết "Cold Mountain" trong khi Annie, con gái ông, đi học.  Khi Annie về nhà, cô sẽ đọc to lên những gì ba cô viết trong ngày.  Frazier muốn văn xuôi của ông có âm hưởng của các bài dân ca cổ mà ông biết thời còn bé:  "Có một thứ âm nhạc trong những giọng nói của họ.  Tôi đang nghe một cuộc phỏng vấn cũ với huyền thoại về dân ca miền Nam Bill Monroe gần đây, và giọng của ông...  Tôi muốn nói, Bill đang trả lời một câu hỏi, nhưng giọng ông giống như là hát vậy."

Nhờ một chuyến đi xe chung, Kaye Gibbons, một nhà văn nữ ở North Carolina, đã gặp Frazier.  Bà nhớ lại:" Tôi biết Frazier đang viết một cuốn tiểu thuyết.  Ông ta rất bí mật, nhưng vợ  ông muốn tôi đọc nó nên đã lén đưa tôi 100 trang bản thảo.  Tôi đã đọc và lấy làm sửng sốt."  Gibbons đã giúp Frazier tiếp xúc với một tay đại diện trẻ tuổi tên Leigh Feldman.  Trước Giáng sinh 1995, nhà xuất bản Atlantic Monthly Press đã mua tập bản thảo chưa hoàn tất với 6 con số.  (Elisabeth Schmitz, biên tập cho Frazier, là giám đốc quyền đại lý cho nhà xuất bản trước đó chưa từng mua một quyển sách nào).

Atlantic đã thu lại tiền nhanh chóng với những cuộc bán sách quốc tế.  Vì vậy, họ đã quảng cáo, mời Frazier tới dự cơm tối với các nhà bán sách và lưu hành rộng rãi sách của ông.  Nhà xuất bản Morgan Entrekin của Grove/Atlantic đã thốt lên:   Cold Mountain bán chạy vì đó là một quyển sách đẹp và cũng vì trong kỹ nghệ  này vẫn còn một hệ thống những người mồm to.

Báo giới quốc gia đã chậm trễ trong việc phê bình quyển sách.  Mãi đến tháng trước, Malcolm Jones của Newsweek mới gọi cuốn tiểu thuyết này là một tác phẩm đầy tính ngạc nhiên, một anh hùng ca thật sự đạt tiêu chuẩn văn học.  Trong khi đó các báo địa phương đã đồng thanh ca ngợi quyển sách này như tờ Raleigh News & Observer đã hạ bút:" 'Cold Mountain' thì gần như là một tuyệt tác trong thời đại này giống như là hướng tới của nền văn chương Mỹ."

Tất cả mọi sự chú ý thật là khó chấp nhận với một người thích riêng tư như Frazier, một người không hề kê khai số điện thoại.  "Tôi nghĩ Chuck bi choáng váng.  Tôi gặp ông ta tại một buổi ký tên sách lớn nhất từ trước tới nay.  Nhiều người đã tới đó hơn là tới dự buổi ký sách của Dan Quayle", Kaye Gibbons đã nói như vậỵ  Buổi ký tên cho sách đó đã diễn ra tại Quail Ridge Books, tại Raleigh, nơi đã bán được 1,277 quyển "Cold Mountain."  Tối hôm đó Frazier đã ký tên hơn một tiếng đồng hồ.  Những tay sưu tập ấn bản đầu tiên đã yêu cầu ông ký và đề ngày y như vậỵ  Nhiều người đã mua sách với số lượng lớn để  làm quà và họ tự hỏi không biết Frazier sẽ viết những thông điệp Giáng sinh hay không.  Một người ái mộ đã yêu cầu đứa con gái 12 tuổi của Frazier ký trên trang cám ơn vói những dòng "Dành cho Katherine và Annie."

Ngày mai, khi Frazier trở  về sau buổi chạy bộ  yên bình tới thư viện, đây là những gì ông sẽ thấy trong phòng khách của ông:  một ký giả của một tờ báo Ăng lê, một mẫu nhắn tin khẩn của người đại diện cho ông và vé máy bay đi London, nơi ông sẽ đọc sách và ăn tối với Minghella và nhà sản xuất Sydney Pollack.  Nhưng bây giờ, ở buổi ăn tối với gia đình, rõ ràng ông là một người thích cuộc sống riêng tư của mình đến độ khó mà cho ai thay đổi nó.

Nguyễn Tiến Dũng

Lược trích phần điểm sách "Cold Mountain" của Jeff Giles -  Newsweek, July 28, 1997

Một lần đánh mất.

Duy ngồi chết lặng trên căn gác nhỏ giữa thành phố Sàigòn.  Nhìn dòng người qua lại, tấp nập quá!  nhưng sao lại xa lạ thế kia.  Ðã mười lăm năm rồi Duy mới trở về thăm quê hương.  Sau cái cuộc đổi đời đau thương ấy, Duy vượt biển và tái định cư ở một đệ tam quốc gia, sống và làm việc như bao người khác, bị cuốn hút vào dòng đời như một chiếc máy, chẳng bao giờ cho phép mình ngồi nhớ lại những kỷ niệm xưa kia ở quê nhà, nếu có chỉ thoáng qua rồi lại lao đầu vào cuộc sống.

Sàigòn đã thay đổi nhiều, tuổi thơ đã thôi không còn vô tư bên mái trường mà phãi lao đầu vào cuộc sống lam lủ, miếng ăn và cái mặc đã cướp đi nét hồn nhiên và ngây thơ cũa các em.  Duy lang thang khắp hè phố mong tìm lại chút gì tuổi thơ ấu cũa mình, nhưng đã mất rồi, thật sự mất rồi!  Nhng trò chơi rất mộc mạc, rất Việt Nam, nào là bắn bi, đá dế, chơi u, chơi keo, banh đủa...  Ôi nhiều thế!  Nhưng sao Duy lại chẳng bắt gặp được một lần nào, dù chỉ thoáng qua, dù chỉ muộn màng bên tàn cuộc.  Thay vào đó là những trò chơi điện tử, chẳng khác chi với những gì Duy đang đối diện hàng ngày nơi xứ người.

Duy bước đều, bước mãi bên những ký ức mờ nhạt về thời thơ ấu cũa mình, cố moi lại những kỷ niệm xưa cũ.  Ðây ngôi trường củ thân quen, lớp học, bàn ghế, bảng đen, bục giảng…  tất cả vẫn còn đó nhưng thầy cô cũ, bạn bè xưa đâu cả rồi?  Chỗ ngồi khi xưa đã tiễn đưa bao nhiêu cô cậu học trò rồi nhỉ?  Ðang miên mang chìm đắm trong kỷ niệm chợt chuông reo làm Duy bàng hoàng trở về thực tại, như cuộc đời vẫn xô đẩy con người xa rời cõi mộng để trở vềthực tế, dù rất phủ phàng, rất đau lòng.

Giờ tan học, sân trường nhộn nhịp hẳn lên, tiếng cười tiếng nói ồn ào,Ðây một nhóm năm em, kìa một nhóm bảy em, đang trao đổi nhanh những bài vở mà thầy vừa giảng, truyền vội nhau quyển sổ nhỏ bìa xanh.  Ừ!  Hè sắp đến rồi!  Ghi đi em một chút gì kỷ niệm lên quyển lưu bút học trò, để vềsau còn chút gì kỷ niệm mà nhớ mà thương.  

Chợt một tà áo dài tím thướt qua, sao trông quen quá nhỉ!  Ðúng rồi!  Thảo Mai cũa năm xưa đó mà, cô bạn có đôi mắt ươn ướt buồn khác hẳn với cái tên cũa mình, giờ đã là cô giáo.  Duy chợt nhớ tới một khúc nhạc rất quen thuộc:  Áo xưa dù nhàu, cũng xin bạc đầu gọi mãi tên nhau…

Một chiếc lá bàng rơi, một cánh phượng cũng rơi, rơi giữa mênh mông,tuyệt vọng.  Duy thẩn thờ nhặt chúng lên và cẩn thận ép vào giữa quyển tự điển tiếng Việt vừa mua ở quày sách và lặng lẻ bước đi, cũng vừa lúc người bảo vệ khoá trái cổng trường như khép lại những hoài niệm về tuổi thơ cũa Duy vừa đánh mất.  "Kẻ mất quê hương là mất tất cả" như lời một nhà văn Nga đã nói.

Cỏ Dại

Ðoạn Trường, Âu Cơ

Thuở trời đất nổi cơn gió bụi
Khách má hồng nhiều nỗi truân chuyên
Xanh kia thăm thẳm tầng trên
Vì ai gây dựng cho nên nỗi này...
Chinh phụ ngâm khúc

Tối.  Ngoài trời thiếu ánh trăng.  Nam và những người đàn ông đã rời hang động từ mờ sáng.  Trong cái rét căm căm những người đàn bà quay quần bên nhóm lửa.  Lạnh và đói.  Mùa đông sắp hết thì lương thực cũng cạn dần.  Hơn bao giờ hết cuộc sống của tôi phụ thuộc hoàn toàn vào Nam.  Bàn tay lực lưỡng, đôi chân rắn chắc đem lại cho những người đàn bà như tôi nguồn sống.  Bàn tay đó, đôi chân đó cũng đem lại cho tôi những trận đòn khốc liệt vì những giận dữ vô cớ của Nam.  Tôi sợ Nam và những người đàn ông trong hang.  Nhưng tôi cần họ để sống.  Họ có cái tôi không có:  sức mạnh để sống còn.  Tôi có cái họ không có:   Nét đẹp của người đàn bà.  Cái tôi có chẳng giúp ích gì cho bao tử của tôi.  Nó là một nhu cầu phụng sự cho đàn ông - lúc họ cần.  Tôi nhìn ra ngoài đếm từng ngôi sao lặn.  Tôi mong mỏi chờ sự trở về của họ.  Ðói và lạnh.

Tối.  Trăng đã tròn.  Những người đàn ông đang ồn ào nướng thịt.  Chúng tôi ngồi trong góc yên lặng nhìn.  Sau khi họ no nê, những người đàn bà như tôi sẽ chia đều phần sót lại.  Nhóm lửa đã thành tro.  Nam, sau khi hung bạo, thèm muốn với tôi, đã lăn ra ngủ như những người đàn ông khác.  Tôi biết đây là nhiệm vụ của tôi.  Tôi có cảm giác của một cục đất trong những lúc như vậy.  Tuy nhiên, phải thành thật với chính mình -  tôi yêu Nam.  Trong giây phút hung bạo ngắn ngủi, tôi biết Nam cần tôi.  Và trong tôi, lâu lâu cũng lóe lên một cảm giác tuyệt diệu nào đó.

Mặt trời ngột ngạt dưới đám mây đen.  Mười ngày sau lần trăng tròn thứ chín.  Nỗi đau quặn thắt từng cơn.  Tôi nghe tiếng mẹ tôi và các chị nói bọng nước tôi đã vỡ.  Tôi không còn biết gì hết ngoài lòng oán hận và ý tưởng nguyền rủa Thượng Ðế.  Tại sao những người đàn bà phải chịu cái cực hình khủng khiếp này.  Tiếng mẹ tôi văng vẳng:  cầu cho nó là con trai.  Tôi lả người đi khi tiếng oe oe đầu đời của con tôi cất lên.  Mẹ tôi đặt con tôi vào lòng mừng rỡ.  Con trai.  Trong ràn rụa nước mắt tôi ôm con tôi.  Mặt trời đỏ au chiếu chỗ tôi nằm.  Tôi cám ơn Thượng Ðế.

Buổi sáng.  Lá cây màu vàng.  Chúng tôi đã rời khỏi hang động và sống trên những chòi cao.  Cu Nam không còn quấn quít nhiều bên tôi nữa.  Cha nó hằng ngày dẫn nó đi tập săn thú, làm chòi.  Nó đã rời khỏi vòng tay tôi để tập làm đàn ông.  Mẹ tôi nói đó là định mệnh của chúng tôi.  Chúng tôi tiếp tục ngồi nhìn bóng mình, lặng lẻ, chờ đợi bước chân trở về của những người đàn ông.

Ngày thứ hai, cuối đông.  Tôi sửa soạn hàng gánh ra chợ.  Khu chợ nhỏ nhưng đủ cho mấy bà buôn bán, trao đổi vài miếng thịt, cái cày, con dao mà mấy ông làm ra.  Chúng tôi đã rời những cái chòi chật hẹp để quây quần bên nhau trong khu làng nhỏ với những căn nhà bằng đất sét.  Nam đã dọn xong mảnh đất cho mùa gieo mạ tháng tới.  Ðó là lúc mà tôi có thể phụ giúp cho Nam trong công việc đồng áng.  Tôi cảm thấy mình không hoàn toàn là cái bóng của Nam nữa mặc dù tôi vẫn không được quyết định điều gì quan trọng trong gia đình.  Nói cho cùng, miếng cơm manh áo cũng phải nhờ chính vào sức lực của Nam.  Tôi vẫn chỉ là người đàn bà đẹp với bộ óc thông minh chưa tự mình làm ra được áo cơm.  

Mùng sáu, tháng thứ hai, năm Quý Mão.  Dọc theo dòng sông Hát trắng một màu áo.  Tôi ngồi xếp lại bộ quần áo lụa vàng lấm tấm máu.  Tiếng voi trận còn văng vẳng như lúc thân xác tôi và em tôi chìm dần xuống giòng sông phẫn nộ sóng.  Ðất  nước tôi lại trở về với bóng tối.  Tôi lại trở về với chiếc bóng của tôi.  Nhấp chén nước vối chát đắng tôi nghe có vị lạ thường.  Nước sông Hát hôm nay sao mặn.

Nam đem về nhà thêm một người đàn bà khác.  Tôi không còn khóc lóc, vật vã mình như những lần trước.  Không có lợi lộc gì khi phải làm khổ những người đàn bà vốn đã khổ hơn tôi.  Tôi nhận thức được cái vòng tròn oan nghiệt không lối thoát của chúng tôi.  Ðè nén nỗi ghen tức và thù hận người cha của các con tôi trong ngăn kín, tôi tập yêu thương những người đàn bà của Nam.  Sau hiên nhà, gió đang réo thổi qua từng chiếc lá chuối rách.

Tháng Tám.  Mùa Thu.  Tôi khan cổ khi viên đạn phá nát cái đầu đang gục xuống của già Nam.  Tôi đã la, tôi đã hét những điều gì đó về một thế giới đại đồng, chuyên chính vô sản, đấu tranh giai cấp.  Tôi đã tru tréo tưởng tượng về những tội ác bóc lột của tên điền chủ già nua.  Ðứng trên cái xác không còn rõ hình thù,  tôi thấy chân dung những gã đàn ông trần truồng hang động.  Về nhà, trong căn phòng tối có những mảnh vải màu đỏ, Nam bế con khóc, liếc nhìn tôi e ngại.

Mùa hè.  Gió thổi rát mặt.  Bước chân trần của những người khiên cổ áo quan ướt trên mảnh đất khô nứt.  Tôi chăm chú sửa lại từng cái khăn tang trên đầu các con tôi.  Ðây là trán của Nam, mắt của Nam, mũi của Nam, miệng của Nam.  Ðây là những giòng sông của Nam đang tiếp tục hành trình ra biển.  Ðây là những đứa con của tôi sống thiếu cha từ lúc sinh ra đời cho đến khi tin dữ hốt hoảng về từ An Lộc.  Con tôi khóc nhưng không biết được sự mất mát của một điều vốn sẵn không có.  Vụn đất cuối cùng che lấp cỗ quan tài chôn theo niềm mơ ước của tôi.  Niềm mơ ước được san xẻ những nhục nhằn trong cuộc sống, niềm mơ ước có Nam bên cạnh để tôi không phải quyết định hết mọi chuyện trên đời này.  Không phải vậy.  Chắc là không.  Tôi chỉ mơ ước được sống có chồng, con tôi sống có cha.

Biển.  Những ngọn sóng cuồng nộ đè cuốn thân tôi.  Áo quần nồng mùi nôn mửa bị xé toạt bay theo gió.  Tiếng gào của con gái tôi đứt khoảng và thưa dần.  Tôi nhắm mắt, tôi che ngực, tôi kẹp chân.  Ðám mây đen hôi hám ập xuống thân tôi mang theo tiếng sét đâm ngút sâu vào tâm não.  Tôi thấy tôi đang đi trên con đường cỏ tranh dẫn vào trại tù A30.  Ðứa con gái bảy tuổi lếch thếch sau lưng, mồ hôi ửng đỏ đôi má.  Tôi ngồi đối diện với Nam,  cay mắt tìm lại vài nét ngày xưa.  Nam cúi đầu nhìn tay tôi, mân mê xoay tròn chiếc nhẫn cưới rộng.  Ðứa con gái khép nép sau lưng, ôm tôi e dè liếc nhìn ngườì-chà-trong-ảnh.  Tôi vói tay sờ mặt của Nam.  Khuôn mặt lùi dần, lùi dần.  Tôi ngộp thở trườn tới.  Khuôn mặt mờ dần, vầng trán mờ dần, sống mũi mờ dần,  khóe miệng mờ dần.  Tôi hụt hơi vói chụp tia sáng lóe lên trong ánh mắt thẫn thờ tuyệt vọng bất lực của chồng tôi.  Tên hải tặc Thái Lan đứng dậy.  Mở mắt, qua cái háng của gã đàn ông,  tôi bắt gặp ánh mắt thẫn thờ tuyệt vọng bất lực của Nam từ những người đàn ông trên tàu.  Tôi không còn nghe tiếng con gái tôi khóc nữa.

oOo

Buổi sáng.  Chủ Nhật, đầu tháng, năm 1998.  Những đóa hướng dương bên khung cửa vươn mình tắm nắng.  Mỗi ngày, tôi bình thản với công việc đều đặn của một người ráp máy điện toán.  Cả nhóm làm việc của tôi đa số là phụ nữ.  Mấy ông chủ bự nhận thấy được cái ưu điểm cần cù, nhẫn nại và khéo tay của chúng tôi với những con chips nhỏ li ti.  Phải chi họ thấy được đằng sau những đặc điểm đó là một khả năng thu xếp, điều hành, tính toán chi li của chúng tôi thì đỡ biết mấy.  Họ đâu biết rằng trong đời sống của chúng tôi, nhét hết mọi chuyện từ chồng con, bếp núc, tiền bạc, nhà cửa, công việc làm vào mười tám tiếng đồng hồ hết năm này qua tháng khác đã đào luyện cho chúng tôi một khả năng điều hành rất hữu hiệu.  Tôi phải đi ngủ sớm hôm nay.  Tháng này, với tiền tăng lương, tôi có thể mua cho Nam một chiếc xe mới.

Bà chị lại gọi than van về công việc đang làm.  Mấy tên đàn ông "bừa bộn dơ dáy" làm chị điên tiết lên trong công việc lau dọn văn phòng của chị.  Chị coi đó là thái độ coi thường phụ nữ của mấy tên đàn ông cà chớn.  Tôi coi đó là sự lựa chọn việc làm hoàn toàn thuộc về quyết định của chị.  Nó cũng giống sự lựa chọn của mấy ông đổ rác mỗi sáng thứ hai làm việc trước cửa nhà tôi.  Cũng như công việc của mấy ông làm đường dưới cái nắng mùa hè hơi ngạt của xứ Texas này.  Tôi tin rằng những cái mà tôi đang có, sẽ có, không nhất thiết phải xuất phát từ sự biết điều của đàn ông.  Nó phải đến từ chính chúng tôi.  Bên cạnh, hành trình văn minh của nhân loại đã đem đến những hệ quả mà không ai có thể cưỡng lại được.  Cái ưu điểm sức lực thống trị của Adam thuở ban đầu đã được từ từ thay thế bằng máy móc.  Trái đất quay và chúng tôi là những làn sóng lấn bờ.  Tôi mĩm cười nghĩ tới ý tưởng văn minh dùng máy móc để thay thế cái đẹp-trong-ngoài của đàn bà chúng tôi.

Thứ Bảy.  Tối.  Tôi đang là giám đốc điều hành cho một công ty sản xuất máy điện toán.  Nam đã xin nghỉ việc để có thì giờ săn sóc các con và tham gia vào các chương trình xã hội.  Bên ngoài, cơn mưa đầu mùa đã nhẹ hột.  Tôi nghe tiếng hò văng vẳng từ bên kia giòng sông Hương vọng lại.  Giọng hò theo gió kéo dài từ đầu sông đến cuối sông,  rớt đọng giữa thinh không.  Thành phố lặng yên với mùi hoa ngọc lan buổi tối sau kết quả của cuộc bầu cử.  Người phụ nữ đầu tiên đã được chọn vào trách nhiệm lèo lái đất nước.  Trong đời sống máy-móc-lý-trí người ta tìm thấy được ở người đàn bà này một tấm lòng nhân ái, một con tim hiền hòa, và một khả năng tụ hội khéo léo, mềm mỏng.  Có tiếng chồng và các con tôi ở phòng bên cạnh.  Con trai đang nói về món ăn ngon nào đó vừa học được cách nấu.  Con gái huyên thuyên về dự định thực hiện một trại hè huấn luyện nghệ thuật lãnh đạo ở Nghệ An.  Nam đang ồn ào qua điện thoại về cô bạn cũ có con bằng phương pháp cấy tinh nhân tạo và nhất định sống không cần đàn ông.  Tôi thấy mình bình an như gối mền.  Ngày mai tôi sẽ dậy sớm nấu cho con tôi những món ăn mà mẹ tôi thường nấu khi bà còn sống.  Tôi cần và thèm được săn sóc con tôi.  Tối nay, trước khi đi ngủ tôi sẽ đọc lại Chinh Phụ Ngâm.  Tôi muốn nhớ lại cái thuở mịt mù ban đầu để nâng niu niềm hạnh phúc đang có.  Muốn nhớ và thương những bà mẹ từ nghìn năm trước.  Tôi.

Chủ Nhật.  Ngày Hai tháng Hai năm 2002.  Tôi-Nam dừng lại trước căn nhà màu xanh da trời.  Sau hàng hoa sáu cánh màu trắng, nắng chiếu vào cánh cửa có hàng chữ khắc: "Lương Tâm Nhân Loại Sẽ Yên Ổn Khi Thực Sự Có Sự Bình Ðẳng Giữa NGƯỜI Và NGƯỜI".  Tôi đẩy cánh cửa bên phải.  Nam đẩy cánh cửa bên trái.  Khuôn cửa nặng.  Chỉ mở được một nửa.

Huỳnh Ngọc Phước